| |
خلاصه اي از سوابق بهره برداري و
اكتشاف :
طبق گزارشات موجود اولين عمليات اكتشافي سيستماتيك بين سالهاي 1313 تا 1318
در معدن ايرانكوه توسط دولت انجام گرفت و دو دهنه تونل اكتشافي در شمال منطقه
ايرانكوه محل تپه سرخ فعلي حفر گرديد كه آثار آن تاكنون باقيست . ليكن به دليل شروع
جنگ جهاني عمليات اكتشافي سرب و روي متوقف گرديد و بعدها نيز موضوع پيگيري نشد .
درآذرماه 1330 شمسي شخصي بنام آقاي يوسف بهنام موفق به دريافت پروانه اكتشاف معدن
كلاه دروازه بشماره 209 و بشماره وزارتي 166/8916 مورخه 30/4/1330 گرديد و پس از
اتمام عمليات اكتشافي و تهيه گزارش اكتشافي و تائيد آن ، پروانه بهره برداري شماره
9199 مورخه 24/2/1331 محدوده كلاه دروازه به مدت ده سال به نام مشاراليه صادر گرديد
. پس از گذشت يكسال از زمان صدور پروانه بهره برداري بنام شركتي كه بعداً باما
ناميده شد منتقل گرديد . در ابتداي كار تونلي در دامنه جنوبي ارتفاعات ايرانكوه حفر
گرديد و اولين محصول در تاريخ 15/6/1332 به فروش رسيد . در آغاز شروع بهره برداري
در اين معدن عمليات اكتشاف و استخراج به صورت همزمان انجام مي گرفت به اين طريق كه
با حفر تونل و احداث كارگاههاي استخراج كليه اطلاعات رگه معدني برداشت مي گرديد و
نمونه گيريهاي لازم و آزمايش نمونه ها نيز انجام مي گرفت ، و با توجه به اطلاعات
حاصله و مدارك موجود عمليات اكتشاف و بهره برداري افق هاي ديگر برنامه ريزي مي شد .
اولين مطالعات اكتشافي تفضیلی در سال 1965 توسط Wright. W.S انجام گرفت و 11 حلقه
چاه اكتشافي در منطقه پيشنهاد نموده و گزارش نامبرده تحت عنوان سرب و روي در ايران
در سال 1344 منتشر شد . در سال 1963 آقاي Bariand.P مطالعه دقيق مينرالوژي بر روي
ماده معدني ايرانكوه را انجام داد و در سالهاي 1963 و 1964 آقاي Mully.E.W براي مدت
كوتاهي منطقه ايرانكوه را از نظر زمين شناسي مطالعه نمود و نوشته هاي او تحت عنوان
" زمين شناسي و ژنز منطقه " انتشار يافت در سال 1964 آقاي Taraz. H نقشه زمين شناسي
معادن ايرانكوه را با مقياس 5000 : 1 تهيه نمود . از سال 1964 تا 1965 يك شركت
مشاوره أي به نام Bergbau Planing Gmbh Essen منطقه ايرانكوه را در سه فاز شامل
تهيه نقشه زمين شناسي ، محاسبه ذخيره و روش استخراج مورد مطالعه قرار داد.
در سال 1346 دو نفر زمين شناس از سازمان زمين شناسي كشور بنامهاي شريفي و نوريان
ظرف مدت دو هفته نقشه أي از معدن كلاه دروازه را با مقياس 500 : 1 تهيه نمودند . در
سال 1973 آقاي Bearlen مينرالوژي و پاراژنز ماده معدني ايرانكوه و ارتباط آن را با
ژنز معدن مورد مطالعه قرار دادند .
در سال 1352 آقاي مرتضي مومن زاده و آقاي Ziserman A . طي گزارشی چندين بيرون زدگي
از ماده معدني در مناطق ايرانكوه را نشان داده و با تهيه نقشه أي با مقياس 250000 :
1 سعي نمودند ارتباط آنرا با سنگ شناسي ناحيه و تكتونيك آن نشان دهند . آخرين
گزارشات اكتشافي در سال 1355 توسط آقاي دكتر مومن زاده و دكتر راستاد تهيه گرديد كه
به طور نسبتاً دقيق چينه شناسي منطقه و سن آنرا مشخص مي نمايد . آقاي ميرمحمدي نيز
از نظر كريستالوگرافي و مينرالوژي كانيهاي ثانويه مـــعادن ايـــــــرانكوه را مورد
مطالعه قرار داد . در سالهاي 1360 و
1361 منطقه از نظر ژئوفيزيكي مورد مطالعه سازمان زمين شناسي كل كشور قرار گرفته است
سرانجام آقاي دكتر راستاد در تز دكتراي خود منطقه ايرانكوه را دقيقاً مورد مطالعه
قرار داد و گزارش مفصلي از منطقه تهيه نموده است .
عمليات بهره برداري توأم با اكتشاف تا سال 1348 خصوصاً در معدن كلاه دروازه انجام
گرفته ، نحوه استخراج به صورت تونلي و ايجاد كارگاه استخراج بوده است كه با اين روش
مقدار زيادي ماده معدني در حاشيه كارگاههاي استخراج و همچنين در ستونهائي جهت
نگهداري باقي مانده است . از سال 1348 به بعد عمليات به روش تونلي تعطيل و عمليات
استخراج به صورت روباز شروع گرديد . قبلاً عمليات اكتشافي عمدتاً براي اكتشاف گالن
انجام مي شد . بعداً به سنگهاي سفيد رنگي برخورد نمودند كه ابتدا بنام باطله دور
ريخته مي شد كه بعد ها معلوم شد سنگهاي مذكور از تركيبات روي ميباشند . مقداري از
آنها توسط يك شركت صنعتي و معدني ايراني به خارج از كشور ، احتمالاً شوروي ، صادر
گرديد و سپس براي بالا بردن عيار آن كوره هاي سنتي در معدن احداث گرديد كه تا 50%
عيار سنگ را بالا برده و عيار متوسط روي بين 35 تا 50 درصد مي رسيد كه در اين صورت
بازار بهتري داشت و با توجه به پيدا شدن مشتريهاي جديد شركت نياز به سرمايه گذاري و
توسعه را پيدا نمود . لذا با پيش فروش سنگهاي معدني سرب و روي به شركت سهامي پوست و
پشم و پنبه مبلغ يك ميليون ريال وام دريافت نمود . در آن زمان با توجه به اينكه
قيمت فروش به شركت مذكور دو سوم قيمت فروش همان سنگ به كشور شوروي بود ليكن بدليل
پائين بودن دستمزد كارگران و كم عمق بودن ماده معدني شركت با سودي كه حاصل نمود
توانست علاوه بر مستهلك نمودن بدهي ها احتياجات خود را خريداري و عمليات بهره
برداري را گسترش دهد تا اينكه روابط بين اين دو شركت به علت اختلافات مالي تيره شد
و شركت باما مستقلاً عمليات بهره برداري را ادامه داد و در آن زمان سرمايه شركت از
محل سودهاي حاصله به حدود 40 ميليون ريال رسيده بود كه با بالا رفتن سرمايه ، شركت
اقدام به تأسيس يك كارخانه فلوتاسيون به ظرفيت 240 تن خوراك درشبانه روز نمود و سپس
به تدريج ظرفيت آن را تا 300 تن خوراك در روز توسعه داد .
در سال 1352 آقاي محمود رضائي تعدادي از سهام شركت را خريداري و مديريت شركت را در
دست گرفت و با دريافت وام از بانكها كارخانه فلوتاسيون به ظرفيت 1000 تن و دو كوره
تكليس هر كدام به ظرفيت 250 تن خوراك در شبانه روز را احداث كرد . سپس قرارداد
توسعه كارخانه فلوتاسيون و احداث كارخانه هوي مديا را تا ظرفيت 5000 تن خوراك در
شبانه روز با شركت دندي سالا منعقد نمود كه تا اوائل انقلاب تا حدود 80% عمليات نصب
آن انجام و بقيه پس از انقلاب توسط كارشناسان ايراني انجام گرفت . همزمان با توسعه
كارخانه هاي فلوتاسيون ماشين آلات بهره برداري از معدن جهت استخراج به صورت روباز
خريداري گرديد . در حال حاضر با نصب كارخانه هزار تني و كوره هاي لورگي بيشتر
عمليات استخراج از معدن به صورت روباز و عمليات كانه آرائي در محل معدن انجام مي
گيرد و ماده معدني با عيار حدود 9-5 درصد به كارخانه كانه آرائي وارد و پس از آرايش
عيار 48 تا 60 درصد به صورت كنسانتره صادر ميگردد .
وضعيت جغرافيائي منطقه ايرانكوه :
محدوده معادن ايرانكوه در رشته كوه ايرانكوه و در فاصله 20 كيلومتري جنوب غربي
اصفهان بين طول جغرافيائي 31 و 51 تا 45 و 51 و عرض جغرافيائي 28 و 32 تا 37 و 32
قراردارد . امتداد كلي اين رشته كوه غرب شمال غرب و شرق و جنوب شرقي بوده و متوسط
طول محدوده معادل 25 كيلومتر و عرضي برابر 3 كيلومتر است . حداقل ارتفاع محدوده از
سطح دريا برابر 1670 متر و حداكثر برابر 2750 متر است .
آب و هواي منطقه معتدل و ميزان بارندگي به طور متوسط 50 ميليمتر در سال است و در
همه فصول سال ميتوان در معدن فعاليت نمود . بنابراين در صورت كسر تعطيلات عملاً 250
روز ميتوان كار مفيد انجام داد . آبادي هاي نزديك به معدن شامل آبادي هاي : آبنيل ،
سهلوان ، باغكومه ، افجد ، كليشاد ، سودرجان ، باغ ابريشم ، يزد آباد و … ميباشند .
خط آهن حمل ذغال از کرمان به کارخانه ذوب آهن اصفهان در فاصله کمتر از يک کيلومتری
رشته کوه ايرانکوه واقع شده است .
راه ارتباطی به اصفهان : کيلومتر 12 بزرگراه اصفهان – شهرکرد (ذوب آهن ) انتهای باغ
ابريشم گردنه آبنيل به سمت شرق
|
|
|